SON 10 YILIN EN BÜYÜK BİLİMSEL ÇALIŞMALARI

    Son 10 yıla bilimsel alanda çok büyük araştırmalar damgasını vurdu.Bir çok araştırmanın sonuçları da önümüzdeki yıllarda alınacak.O zamana kadar yapılan en büyük bilimsel araştırmalar belirlendi.

1-BÜYÜK HADRON ÇARPIŞTIRICISI

    Yüzyılın en büyük deneyi olarak kabul edilen 10 milyar dolarlık araştırmada,Büyük Hadron Çarpıştırıcısıyla,14 milyar yıl önce evrenin doğumuna yol açtığına inanılan Büyük Patlama ortamının yaratılması amaçlanıyor.İsviçre'nin Cenevre kentindeki yeraltı tünelinde yapılan deneyde geçen yıl ilk kez çalıştırılan atom çarpıştırıcısı,bir ton helyumun tünele sızmasına yol açan elektrik bağlantısı arızası yüzünden kapatıldı.Bu yılın sonlarında yapılan ve gelecek yıl yapılacak asıl çarpıştırma operasyonunun provası olarak görülen "Atlas" adlı deneyde ise 1,18 trilyon elektrot volt gücünde,karşı yönlerde yol alan iki parçacık ışınının çarpışmayı doğurduğu açıklandı. Çarpıştırıcının katedral büyüklüğündeki dev odasında bulunan belli başlı dört detektörden biri, ilk yüksek enerjili proton çarpışmasını dünya rekoru olarak kaydetti.Çarpıştırıcının enerjisi aşama aşama artırılmaya devam edecek.

Deney sırasında tünel boyunca ayrı yönlerde iki proton huzmesi veriliyor.Işın demetleri ayrı istikametlerde,ışık hızına yakın bir süratle halka şeklindeki tünelde yol alıyor.Proton ışınlarının birbiriyle büyük bir enerjiyle çarpışmasının ardından bilim adamları,kozmosun doğasını kavramaya yarayacak yeni parçacıklar görmeyi umuyor.

2-CÜCE GEZEGEN ERİS

   Tanımı konusunda gökbilimcileri ikiye ayıran ve en sonunda "cüce gezegen" sınıfında yer almasına karar verilen Eris,2005 yılında keşfedildi.Dünyaya 15 milyar km. uzaklıktaki Eris, keşfinden sonraki ilk yılında güneş sisteminin 10. gezegeni olarak anılırken,Uluslararası Astronomi Birliğinin gezegen tanımını yayımlamasının ardından "cüce gezegen" sınıfına sokuldu. Buzullarla kaplı gezegenin yeni statüsü,kendisinden daha küçük olan Plüton'un da "cüce gezegen" kabul edilmesine yol açtı ve güneş sistemindeki gezegen sayısı Astronomi Birliğinin kararıyla 8'e düşürüldü.Keşfedilen gezegene,tanımı üzerindeki tartışmalar nedeniyle, mitolojide kavga ve nifak tanrıçası olarak bilinen Eris'in adı uygun görüldü. Plüton'dan yaklaşık 115 kilometre daha geniş olan Eris, güneş sistemindeki en uzak gezegen olarak biliniyor. Eris'in güneşten uzaklığı 14,5 milyon kilometreyi buluyor. 2005 yılında yapılan gözlemlerde Eris'in bir de uydusu bulunduğu keşfedildi ve bu uyduya Dysnomia adı verildi. Eris'in yörüngesi, Güneş sistemindeki diğer gezegenlerin yörüngesel düzlemine 45 derece eğik konumda bulunuyor. Bu eğim yüzünden 2005 yılına kadar gözlerden uzak kaldığı düşünülen Eris, Güneş'in çevresindeki turunu 560 yılda tamamlıyor.

3-GÜNEŞ SİSTEMİNİN DIŞINDAKİ GEZEGENLER

Evrende yalnız olmadığımızı ispatlamaya yönelik araştırmaların odak noktasında bulunan güneş sisteminin dışındaki gezegenlere ilişkin keşiflerin tarihi,1990'lı yılların başlarına dayanıyor.Bu yıllarda, güneş sisteminin dışında keşfedilen gezegen sayısı tek haneli sayılarla gösterilirken,2000 yılında 20 kadar gezegen daha bulundu ve bu sayı son 10 yılda yüzlerce olarak anılmaya başladı.Dünyaya trilyonlarca kilometre uzaklıkta bulunan bazı gezegenlerin teleskoplarla fotoğrafları çekilebildi.Keşfedilen 400'den fazla gezegenin büyük bölümünün,Jüpiter ve Satürn gibi devasa gaz gezegeni olduğu açıklanırken gökbilimciler çalışmalarını,yaşam izine rastlayabileceklerini düşündükleri Dünya benzeri gezegenler üzerinde yoğunlaştırdı.

                                                 4-KÖK HİCREDE BÜYÜK DEVRİM

   Japon bilim adamı Şinya Yamanaka,Kasım 2007'de,insan embriyosu kullanmadan kök hücre üretilebileceğini kanıtlayarak bilim dünyasının kanını donduracak bir atılıma imza attı. 

Yamanaka,Kyoto Üniversitesi laboratuvarında,insan embriyosu kullanmadan kök hücre üretilebileceğini,farelerden alınan deri hücreleri üzerinde genetik oynama yaparak gösterdi.Araştırmayla elde edilen kök hücrenin insan embriyosu kullanılmadan üretilmesi, kök hücre çalışmalarına izin vermeyen çevreleri rahatsız etmeyecek olması dolayısıyla da büyük önem taşıyor.Kısaca iPS olarak adlandırılan, yeni geliştirilmiş kök hücre tipi, yetişkin deri hücrelerine dört gen yerleştirerek ortaya çıkardı.Vücuttaki 220 hücre tipinden herhangi birinin sayısız kopyasını oluşturma yeteneğine sahip embriyonik kök hücreler gibi davranmaya başlayan iPS hücreleri,hastanın kendi yetişkin hücrelerinden türetildiği için bağışıklık sistemi tarafından reddedilme riski taşımıyor. iPS hücreleri, embriyolardan türetilmediğinden büyük bir ahlaki ve dini soruna yol açmıyor.

5-YEDİ MİLYON YILLIK KAFATASI

   Afrika'nın Çad çöllerinde 2001 yılında bulunan ve 6-7 milyon yıllık olduğu tahmin edilen kafatası.Toumai adı verilen kafatasını bulan Michel Brunet liderliğindeki Poitiers Üniversitesi ekibi 6-7 milyon yıl önce insanların durumuyla ilgili bilgi kaynağı olacağını açıkladı.

                                                6-KLONLAMA

   Klonlama çağı, 1997 yılında ilk memelinin, Dolly adı verilen bir koyunun klonlanmasıyla başladı. Dolly'i 2000 yılında bir maymun takip etti ve dünyanın farklı yerlerinde birçok araştırmacı, bu iki örneğin ardından at, inek ve kedi gibi birçok hayvan türünü klonlamayı başardı. 2001 yılında Güney Asya öküzü, 2009 yılında ise bir deve ile bir bizon klonlandı.

7-MARS'TA SU BULUNMASI

   Kızıl Gezegen Mars'ta su bulunduğu iddiası doğrulandı.NASA, uzay aracı Phoenix'in, suyun varlığını kanıtlamakla kalmadığını,suya temas ettiğini açıkladı.Mayıs ayından bu yana Mars'ın yüzeyini, mekanik kolunu kürek yerine kullanarak inceleyen robotun, gezegenin daha önce tahlil edilmemiş bölgesinde suyla karşılaştığı belirtildi.

                                                                      8-MİCRO-RNA

   İlk kez 1993 yılında keşfedilen,ancak adını 2001 yılında alan microRNA'lar,sağlık ile hastalık arasında önemli bir rolü bulunan genetik şifre parçacıklarından oluşuyor. Genin nasıl çalıştığını kontrol eden hücrelerin düzenli çalışması için ihtiyaç duyulan dengenin sağlanmasına yardımcı olan bu parçacıklar işlevini kaybettiğinde hastalıklar ortaya çıkıyor.

MicroRNA'ların bu nedenle yeni ilaçların keşfinde çok büyük önemi bulunduğuna inanılıyor.

9-GENOM HAYVANAT BAHÇESİ  

   Uluslararası bir çalışma olan Genom Hayvanat Bahçesi projesiyle,bir organizmanın DNA'sında kayıtlı genetik bilgilerin tamamına ulaşılmasında maliyetin düşürülmesi amaçlanıyor. 635 milyon avroya ve 10 yıllık bir çalışmaya mal olan proje, hücrelerin nasıl çalıştığının ortaya çıkarılmasına ve hastalıkların sayısız metotla araştırılmasına katkıda bulunuyor. Bilim adamları, Genom 10K adı verilen Genom Hayvanat Bahçesini yaratarak, 10 bin omurgalı türün kayıtlı genetik bilgilerinin tamamına ulaşmayı amaçlıyor.(A.A)

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !